Όταν έκλαψε ο Νίτσε- Irvin Yalom

«Καλύτερα, Γιόζεφ, πολύ καλύτερα είναι να έχεις το θάρρος να αλλάξεις τις πεποιθήσεις σου. Καθήκον και αφοσίωση είναι ανδρείκελα, κουρτίνες για να κρύβεσαι πίσω τους. Αυτο-απελευθέρωση σημαίνει ένα ιερό όχι, ακόμη και στο καθήκον».

Φοβισμένος, ο Μπρόιερ έμεινε να κοιτάζει τον Νίτσε.

«Θέλεις να γίνεις ο εαυτός σου», συνέχισε ο Νίτσε. «Πόσο συχνά σε έχω ακούσει να το λες αυτό; Πόσο συχνά σε έχω ακούσει να θρηνείς που δεν γνώρισες ποτέ την ελευθερία σου; Η καλοσύνη σου, το καθήκον σου, η αφοσίωσή σου – αυτά είναι τα κάγκελα της φυλακής σου. Θα αφανιστείς από τέτοιες μικρές αρετές. Πρέπει να μάθεις να γνωρίζεις την κακία σου. Δεν μπορείς να είσαι εν μέρει ελεύθερος: τα ένστικτά σου, διψούν και αυτά για ελευθερία. Τα άγρια σκυλιά στο κελάρι σου – γαβγίζουν για ελευθερία. Αφουγκράσου λοιπόν, δεν τα ακούς;»

«Μα, δεν μπορώ να είμαι ελεύθερος», ικέτευσε ο Μπρόιερ. «Έχω κάνει ιερούς γαμήλιους όρκους. Έχω καθήκον στα παιδιά μου, τους φοιτητές μου, τους ασθενείς μου».

«Για να πλάσεις παιδιά πρέπει πρώτα να πλάσεις τον εαυτό σου. Αλλιώς θα αναζητάς να τα πλάσεις μέσα από ζωώδεις ανάγκες, ή από μοναξιά, ή για να μπαλώσεις τρύπες δικές σου. Το καθήκον σου σαν γονιός δεν είναι να παραγάγεις άλλον έναν εαυτό, άλλον έναν Γιόζεφ, αλλά κάτι υψηλότερο. Είναι να παράγεις ένα δημιουργό.

» Και η γυναίκα σου;» συνέχισε ανεξάντλητος ο Νίτσε. «Δεν είναι κι αυτή φυλακισμένη στο γάμο όσο και εσύ; Ο γάμος δεν θα έπρεπε να είναι φυλακή, αλλά περιβόλι όπου μπορεί να καλλιεργηθεί κάτι υψηλότερο. Ίσως ο μόνος τρόπος να σώσεις το γάμο σου είναι να τον εγκαταλείψεις».

«Έχω κάνει ιερούς γαμήλιους όρκους».

«Ο γάμος είναι κάτι μεγάλο. Είναι μεγάλο πράγμα να είσαι πάντα δύο, να παραμένεις ερωτευμένος. Ναι, ο γάμος είναι ιερός. Κι όμως ». Η φωνή του Νίτσε καθυστέρησε.

«Κι όμως;» ρώτησε ο Μπόιερ.

«Ο γάμος είναι ιερός. Κι όμως » – η φωνή του Νίτσε σκλήρυνε – «καλύτερα να σπάσεις το δεσμό του γάμου παρά να σε σπάσει εκείνος!»

Ο Μπρόιερ έκλεισε τα μάτια του και βυθίστηκε σε σκέψεις. Κανείς τους δεν ξαναμίλησε για το υπόλοιπο του ταξιδιού.

Εκδόσεις Άγρα

Φωτογραφία: Kevin Dooley